دایره مینا

جلسه ماهانه نقد و پژوهش حوزه هنري مشهد، شامگاه سيزدهم اسفند يک رونمايي ويژه داشت، رونمايي از گزيده اشعار استاد محمدباقر کلاهي اهري با عنوان «شاعري به اين تنهايي» که محمدسعيد شاد دست به انتخاب آن زده بود. کاري از انتشارات سپيده باوران با طراحي روي جلد رضا فردوسي و صفحه آرايي محمدکاظم کاظمي.

سالن اشراق گرچه جمع و جور است اما همان تعداد صندلي احتمالاً ۱۰۰نفره پر شده بود. کاظمي و رفيعا به عنوان مجريان مشترک اين مراسم، سخنراناني را براي اظهارنظر دعوت کردند که جواد کليدري نخستين آن ها بود. کليدري با اشاره به اين که اساساً چاپ گزيده آثار نشان دهنده روند کاري يک شاعر است، افزود: شعر خوب ساختارمند است و شعر کلاهي خوب است چون ساختارمند است. عمدتاً شروع و پايان ساده اي دارد و در ميانه به اوج مي رسد گرچه اشعاري هم دارد که پايان غافلگيرکننده دارد. برخي از اشعار اين شاعر از يک عاطفه خصوصي برخوردار است و تاريخ مصرف دارد ولي بيشتر آن ها به يک عاطفه اجتماعي برمي گردد چون از متن زندگي انسان گرفته شده است. کليدري به زبان استاد کلاهي هم گريزي زد و گفت: زبان شعر کلاهي سالم و اديبانه است. او سال هاست که زبان را به خدمت گرفته است و در انتخاب کلمات وسواس ندارد و خساستي در گزينش کلمات از خود نشان نمي دهد. مجيد نظافت هم اول از ظاهر و باطن پيراسته اين گزيده گفت و از اين که نه استاد کلاهي و نه شاد مقدمه اي بر آن ننوشته اند گلايه کرد. نظافت در ادامه به دلايل ماندگاري کلاهي اشاره کرد و افزود: يکي از دلايل ماندگاري استاد همين اشعار اوست و ديگر اين که هيچ گاه شاعر مناسبتي نبوده است. شعر او هر چند اجتماعي است اما در ورطه مناسبتي چنان که امروزه برخي شاعران افتاده اند، نيفتاد.

استاد افضلي از دوستان ديرين استاد کلاهي به دليل آشنايي اش با او به نکات ديگري اشاره کرد. او از کلاهي به عنوان شاعري ياد کرد که اهل کلمه و کلام است. به تعبيري با کنکور وارد شعر شده است. غزل ها و قصايدش توانايي او را نشان مي دهد. تاريخ دان است و اهل مطالعه. شاعري است موفق چون تاثيرگذار بوده است. ما خوشحاليم که در خراسان در شعر سپيد و مدرن کلاهي را داريم که حتي استاد شفيعي کدکني هم او را قبول دارد و نيز او شاعري است که تقليد نمي کند و شعر او تجربه هاي شخصي اوست.

ابوطالب مظفري برعکس استاد افضلي از اين که چندان با استاد کلاهي آشنايي ندارد گفت و شعر او را شعري ساده و در دسترس دانست اما تاکيد کرد که کلاهي از جمله افرادي است که علم و دانايي او بر سنگيني او نيفزوده بلکه او را متواضع تر کرده است و بايد چونان دانشجوي صبوري باشي تا به عمق دانش او دست يابي. مظفري شعر پس از نيما را به دو فصل اجتماعي و مفهوم گرا و شاعرانگي تقسيم کرد و گفت: شعر کلاهي هم شاعرانگي خوبي دارد و هم اجتماعي و عاطفي و مفهوم گراست.

رضا ياوري هم از کلاهي اهري به عنوان شاعري ياد کرد که با وجود تکنيک ها و بازي هايي که در دهه ۷۰ وجود داشت، راه خودش را رفت و در جريان ريتم بازي هاي دهه هفتاد نيفتاد. ضمن اين که ريتم ادبيات را هم دنبال کرد، از اين رو او شاعرتر است. به گفته ياوري، کلاهي اول براي خودش شعر مي گويد بعد براي پيرامونش و او کسي است که به تلفيق انسان و جهان پيرامون خود دست يافته ضمن اين که سير ادبي را هم با همه منطقي که دارد، طي کرده است.

اسماعيل بختياري که در جلسه نبود، دست نوشته اي را براي خواندن فرستاده بود که قاسم رفيعا خواند. بختياري کلاهي را نيماي شعر خراسان معرفي کرد. به گفته او شعر کلاهي قدمي فراتر از نئوکلاسيک در شعر مشهد است و کمتر شاعري را در جغرافياي خراسان مي توان يافت که از او تاثير نگرفته باشد.

محمدکاظم کاظمي قبل از اين که گزينش گر اين مجموعه يعني محمدسعيد شاد را دعوت کند، گفت: مدت هاست که از کارهاي کلاهي بي بهره بوده ايم و برخي از اشعار او پيدا نمي شد و اين کار ما را دوباره با گزيده اي از اشعار کلاهي آشنا کرد که آرايش خوب کتاب و خوش منظر بودن آن هم نقطه قوت ديگر اين کتاب است.

محمدسعيد شاد از پرمخاطب بودن شعر کلاهي گفت و اين که امروز شاعران زيادي به وجود کلاهي مي بالند. شاد با اشاره اي به روند چاپ اين کتاب گفت: کلاهي هرگز در گونه اي از شعر متوقف نشده است. او نوآوري هاي زيادي دارد و نوآوري هاي او کاملا اصيل است چرا که او در زمينه هايي مثل موسيقي، سينما، ادبيات و تاريخ اطلاعات خوبي دارد. من خوشحالم که او هيچ گاه بازارياب اشعار خودش نشد و شان شاعري را حفظ کرد تا ديگران به شعر او رجوع کنند و درگير برخي بازي ها نشد. در پايان قبل از رونمايي کتاب، کلاهي به طور خلاصه از خيلي ها تشکر و توصيه کرد که شاعران قدر هم را بدانند. مهربان تر باشند و از بودن با هم لذت ببرند. او بر تداوم اين جلسات تاکيد کرد تا جوانان را بر سر شوق آورد و همدلي را بيشتر کند. با اين حال او گفت: شعر من ديکته بي غلط نيست و خود من گاه بر برخي اشعارم شوريده ام.